Tradesoft Blog

Blockchain Teknolojisi ve Blockchain Finansal Uygulamaları Nedir ?

Yazar – Aydın Çelikten

Tradesoft Yazılım Geliştirme Direktörü

 

Bitcoin ile hayatımıza giren Blockchain adı son dönemde daha sık duyulmaya başlandı. Herkesin ilgiyle takip ettiği dijital, şifreli para birimlerinin de altyapısı olarak son yıllardaki en heyecan verici gelişmelerden birisi olduğu bir gerçektir. Konuyu uzun süredir takip eden ve hakkında detaylı bilgiye sahip olanlarımız olduğu kadar, çok az bilgisi olanlarımız da var. Bu nedenle blockchain’in ne olduğunu masaya yatırmak istedik.

 

Blockchain’ in sadece dijital para olarak değil, bir çok kullanım alanı olduğunu belirtmek gerekir. Değişmemesi gereken her tür bilginin güvenilirliği için ( Örnek; oy verme sistemleri, tapu sistemleri… v.b ) kullanılabilir. Özellikle finansal piyasalardaki süreçleri etkileme gücüyle, 1990’larda internetin yarattığı etkiye benzer bir potansiyele sahiptir.

 

Blockchain teknolojisinin temelleri aslında 1990’lı yıllara dayanır. İçinde bilgi tutan her bir blok şifrelenmiştir ve kendinden önceki bloğa ait özet bilgiyi de içerir. Bu şekilde her bloğun kendinden önceki bloğa bağlandığı, bu nedenle bir blok zinciri oluşturma ve bu zincirin çok sayıda makinada kopyasını tutarak merkezi olmayan bir yapıda tutulması fikrine dayanır. Bu zincirde her blok kendinden önceki blok ile ilgili özet bilgiyi tuttuğu için araya yeni blok eklendiğinde zincirin geçerliliği bozulur, aynı şekilde aradan blok silinemez. Kötü niyetli olarak zincir değiştirilmek istenirse bunun geçerli olabilmesi için sistemdeki makinaların %51 inde aynı anda bu değişikliğin yapılması gerekir ki bu çok zordur. Bilginin çok sayıda makinada tutulması, tüm verinin tek bir merkezde olduğu sistemlere göre çok daha güvenilir olmasını sağlar. (Bu yönden bakıldığında tek makinada tutulan blockchain sistemlerinin de güvenliği eski merkezi sistemler ile aynıdır. Bu tek makina ele geçirilirse üstündeki blockchain de kötü niyetle değiştirilebilir.)

 

Blockchain deki blokların birbirine bağlanmasını aşağıdaki örnek şema üzerinden açıklayabiliriz.

 

 

n+1. blok içinde temel olarak birkaç bilgi yer alır (Bu bilgiler farklı blockchain uygulamaları arasında da farklılık gösterebilir). Kendinden önceki n. bloğa ait özet, kendi taşıdığı bilginin özeti, zaman damgası, versiyon numarası gibi…

 

İçinde finansal bilgi tutan ve bu nedenle kötü niyetli girişimlerin hedefi olacak bir yapıyı korumanın yolu bilginin çok fazla sayıda makine içerisinde  dağılmış olmasıdır. Sadece 5-10 makineye yayılmış bir yapı çok rahat ele geçirilip içindeki zincir tümüyle modifiye edilebilir. Bu nedenle zincirin yaygınlaşması önemlidir. Çok sayıda insanın bu büyük bilgi zincirini  ( Blockchain’ler yüzlerce gigabyte büyüklüğe ulaşır ) makinasında sürekli güncel tutması için bir neden olması gerekir. BitCoin sistemi bunu zincire, belirli şartları sağlayan, yeni bir bloğu eklemeyi ilk başaran makinaya ödül olarak bitcoin vererek sağlamıştır. Genel olarak da tüm blockchain sistemlerinin zinciri makinasında tutan, sürekli güncelleyen makinalara ödül olarak verdikleri kendi iç para birimleri vardır.

 

BitCoin örneğinde zincire yeni blok ekleme çabasına madencilik (mining) denir. Sadece en güçlü makinaların zincire en hızlı şekilde yeni blok ekleyip ödülü kazanmaması için üretilen bloğun özet değerinin (hash adı verilen sayısal değerin), önceden belirlenmiş bir zorluk değerinin altında kalması gereklidir. Madenciler ürettikleri özet değer, bu zorluk değerinin altında kalıncaya kadar milyonlarca kez deneme yaparlar. Bu nedenle ilk geçerli bloğu ekleyen makina en hızlı makina olmayabilir. Bu yönüyle madencilik ile blok ekleyerek ödülü kazanmak biraz piyango çekilişine benzer. Güçlü makinalar doğru bloğu üretene kadar daha fazla deneme yapabildikleri için daha fazla piyango biletleri vardır gibi düşünebiliriz ama yine de ödülü kazanmaları garanti değildir.

 

Zorluk değeri örnek olarak aşağıdaki  gibi ise;

00000089657444566786900827638592383846392938562929689273923968

 

Üretilen özet değer aşağıdaki gibiyse geçerli olacak

(0000005 < 0000008 olduğundan)

00000051234567566786900827638592383846392938562929689273123567

 

 

Üretilen özet değer aşağıdaki gibiyse geçerli olmayacaktır

(000009 > 0000008 olduğundan)

00000996572345678869008276385923838463929385629296892712356774

 

 

Bitcoin sisteminde ideal blok üretme sıklığı 10 dakika olarak kurgulanmıştır. Sistem blok üretme hızını belli seviyede tutmak için zorluk değerini büyütür ya da küçültür. Makinalar güçlendikçe geçerli bloğa ulaşmak hızlanacağı için sistem gerektiği yerde zorluk değerini değiştirerek 10 dakikalık süreyi koruyacak şekilde müdahale eder.

Finansal Uygulamalar :

Bitcoin ile şu anda ödeme kabul eden bir çok online ya da gerçek mağaza olup bazı örnekleri paylaşmak isterim.

 

 Microsoft

 

Subway

       

WordPress.com, Overstock.com, Reddit, Virgin Galactic, Namecheap, CheapAir.com, Expedia.com, Newegg.com, Wikipedia, Steam ‘in aralarında olduğu yüzden fazla sitede de benzer ödeme imkanı mevcuttur.

 

BlockChain ile üretilen kripto paraların finansal uygulamalarına  örnekler aşağıdaki gibidir. Bunların bir kısmı yukarıdaki sitelerde halen uygulanmakta, bazıları ise fikir aşamasındadır ancak yakın gelecekte yaygınlaşmaları beklenmektedir.

 

  1. BlockChain teknolojisi ile üretilen şifreli (kripto) paralar ile bir ülkeden diğerine kolayca para transferi yapılabilir. Normalde bunu para olarak gönderecek olsaydık iki ülkede birer hesabın olması, kurlar arası dönüşüm, komisyonlar ve uzun bir süreç gerekecekti. Western Union gibi firmalar ile daha hızlı para gönderimi yapılabilir ama yüksek komisyon ödenmesi gerekir. Kripto para transferleri yaygınlaştığı zaman dakikalar içinde ve makul bir komisyon ile paranız bir ülkeden diğerine geçecektir.

 

  1. Fiziki olmayan hizmetlerin (film izleme, online eğitim, yazılım, softcopy kitap) alımı kolaylaşacaktır. Eskiden kredi kartı ile aldığımız ürünleri artık kripto paralar ile alabileceğiz.Film izlerken ya da online eğitim alırken akıllı kontrat yapısı kullanılarak her bir dakika izlendiğinde belirli bir miktar kripto paranın otomatik olarak transfer edilmesi sağlanabilir.

 

  1. Cep telefonumuzdaki mobil cüzdan uygulamaları ile artık yurtdışına giderken yanımıza nakit almayabilir veya daha az nakit alabiliriz. Gittiğimiz yerde mobil cüzdanımız ile otele, restorana, mağazalara ödeme yapabiliriz. ATM lerden mobil uygulamamız ile kripto para bozdurup nakit çekebiliriz.

 

  1. Takas gerektiren her tür uygulama (para verildi-hisse alındı, para verildi-ev alındı) akıllı kontratlar ile otomatikleşebilir. Akıllı kontratlar, şartlar oluştuğunda kendiliğinden harekete geçerek bir taraftan parayı alıp diğer tarafa hisse, tapu vb kıymetin transfer edilmesini sağlayabileceklerdir.

 

Biz Tradesoft olarak bu yenilikçi kavramlar ile neler yapılabileceğini araştırıyoruz. Global pazarlar ya da mevzuatın izin verdiği ölçüde Türkiye için ürünler geliştirip 2018 içinde hizmete sunmayı hedefliyoruz.

 

Bu ilk yazımızda blockchain hakkında başlangıç düzeyinde bilgi vermeye çalıştım. Bir sonraki yazımızda Ethereum ve akıllı kontratlar konusuna değineceğiz.

 

 

 

Leave a Reply